حفاظت کارگاه
پيشگفتار
( مقررات ايمني بمنظورحفظ ونگهداري افراد درمقابل سوانح وحوادث وضع گرديده است. )
درکارگاها وكارخانجاتي كه شما هنرجويان رشته های فنی مشغول كارمی شويد با مواد شيميايي و منفجره ومحترقه وسنگين وتيز وبرنده و.... سروكارداريد كه خطرانفجار وآتش سوزي وهمچنين خطر مسموميت وبيماری های غير قابل علاج وخطر سقوط اجسام و .......... وجود داشته وبه علاوه كار كردن با ابزار وماشين آلات در محيط فني نيز توام با حوادثي مي باشد لذا مقررات عمومي دركار جمع آوري ودراختيارشما هنرجويان قرار گرفته تا با انواع مخاطراتي كه ممكن است درسرراه آنها قراربگيريد آشنا شده بتوانيد خطرات كار خود راپيش بيني وبرطرف نماييد.
البته دراين مجموعه همه مقررات پيش بيني نشده ولازم است دركارهاي كه خطرات آن براي شما مبهم است با معاون فنی سرپرست کارگاه خود ويا ويا هنر اموز خود مشورت كنيد.
خطراتي كه با اصول فني برطرف نشده است به وسيله هوش وزکاوت و بكار بردن لوازم ووسايل حفاظت فردي كه کارگاه دراختيارشما می گذارد بايد برطرف گردد.لذااز وسايلي كه دراختيار شما قرار می گيرد بطور صحيح نگهداری واستفاده نماييد.
هنرستان براي سلامت شما هنرجويان نهايت اهميت را قائل است وانتظارندارد كه درانجام كارهاي محوله آموزشی کوچکترين صدمه ای به شما وارد شود
لازم به يادآوري است اموزشی که شما فرا می گيرِد و وظايفي که به شما محول ميگردد ولوهرقدرساده به نظربرسد چون با ساير عمليات محيط كار ارتباط دارد در مواردي ممكن است حائز كمال باشد و چه بسا غفلت يا مسامحه در انجام آنها منجر به وقوع فاجعه اي ووارد آمدن خسارت جاني جبران ناپذير يا قابل ملاحظه اي گرددواين نكته را فراموش نكنيد كه كار صحيح كاري است كه به موقع وبدون حادثه انجام بگيرد.
خط مشي ايمني و بهداست كار آموزش وپرورش همواره براين است كه هر نوع لوازم ووسايل ايمني را دراختيارهنر اموزان وهنر جويان قراردهد وشرايط غير ايمني ونا مساعد آموزش راازميان برداشته تا شما درمحيطي خالي ازخطرآموزش ديده ووظايف محوله را به نحواحسنت انجام دهيد.
كليه هنراموزان وسرپرستان كارگاهها لازم است پس از اموزش هر مطلب درسی نکات ايمنی وييشگيری از سوانح در کار را به هنرجويان اموزش داده وخود به عنوان الگويی در کارگاه رعايت کنند و از کارکردن هنرجويانی که نکات ايمنی را رعايت نمی کنند جلوگيری به عمل اورند وقبل از اموزش وتمرين به عمل اول ايمنی بعد کارتوجه کنند
اول ايمني بعد كار
سرپرستان وهنر آموزان کارگاه
سرپرستان وهنراموزان در کارگاه كليد صنعت بوده وراهنماي هنرجويان دركارهاي اموزشی و مرجوعه مي باشدهنرجويان را دربکار گيری مصالح وابزاركارمورد لزوم هدايت مي نما يند. طريق انجام كاررا مي آموزندهنر جويان را باخطرات كارونحوه پيشگيري ازآن آشنا مي سازد . مقررات ايمني راياد مي دهند . شرايط نا مساعد را در محيط كار بر طرف مي نمايد.
سرپرستان وهنر اموزان نيز بايد:
1- براي هنرجويان يك دوره آموزش در اول ترم درمحل كارجهت آشناكردن آنها با مخاطراتي كه ممكن است درجريان كارپيش بيايد ترتيب داده وآنهارابا شرايط محيط كاروخطرات مواد وماشين آلات وفعاليتهاي كه درپيرامون كارانجام مي گيرد آشنا سازند.
2- با توجه به توانايي جسمي واستعداد فكري به هنرجويان كار عملی دهند.
3- تماس با مواد شيميايي درحالات جامد،مايع وبخارموجب بروز امراض حرفه اي (شامل امراض پوستي- ريوي و غيره ) مي گردد سرپرستان وهنراموران بايد در اين موارد مراقب هنرجويان بوده وآنها را ترغيب ووادار نمايند كه از وسايل ايمني استحفاظي كه در اختيارآنها گذاشته شده به موقع استفاده نمايند.
4- ابزار ووسايل كارصحيح و بي عيب در اختيار هنرجو بگذارند.
5- اگريكي ازافراد بكار خطر ناكي دست بزند يا كار خود را به نحو خطر ناكي انجام دهد بلا فاصله كاراو را متوقف و اعمال يا شرايط خطر ناك را تصحيح نمايند.
6- سرپرستان وهنر اموزان موظفند پيشگيري هاي لازم را براي از بين بردن خطرات محيط كارانجام داده واطمينان حاصل كنند كه مقررات ودستور العمل هاي ايمني دقيقاً به مورد اجرا گذراند مي شود.
7- اهميت نصب حفاظ درماشين آلات و خطر را به هنرجويان گوش زد نمايند.
8- از كمك وراهنمايي هاي معاون فنی براي پيش برد اقدامات و از خطراتی که قبلا بوجود امده بهره گيري نمايند.
هنرجويان
1 هنرجويان مسئول ايمني وحفظ خودازخطرات كاري كه بدان اشغال دارند مي باشد.
2- هريك از هنرجويان شخصاً موظفند كه كليه مقررات دستورالعمل ها وپيش گيري هاي ايمني را در مورد كار خود به اجرا گذارند.
3- هنرجويان موظفند از هرگونه موقيتهاي خطر ناك ابزار ووسايل ومواردي را که امكان ايجاد خطر دارند گزارش نمايند.
4- هنرجويان بايستي ازپوشيدن واستفاده ازالبسه ووسايل استحفاظي ويا وسايل ايمني ازنوع تاَييد شده جهت انجام كارهاي محوله به صورت بي خطراستفاده نمايند.
5- هنرجويان بايد طريقه صحيح وايمني انجام كارهاي خود آموخته وبه مورد اجرا گذارند.
6- هنرجويان مسئول نظافت وضبط وربط كارگاه واطراف محل كارخود مي باشند.
7- بايد هرچه را نمي داند ويا نسبت به آن مشكوك است ازسرپرست و هنراموزخود بپرسند.
8- درپايان كارروزانه بايد ابزارووسايل ايمني كارخود را تميزنموده وتحويل انبارويا درمحل معين آن بگذارد.
9- كهنه هاي آلوده به روغن ومواد قابل احتراق زائد رااز محل كار آوري و در زباله دانهاي مخصوص ريخته و زباله دانهاي مذكور در خاتمه كار تخليه گردد.
محوطه هاي ممنوعه
محوطه هاي ممنوعه درهنرستان به محوطه هاي اطلاق مي شود كه در آن به علت عميلاتي كه انجام مي شود يا اجناسي كه در انبارها نگهداري مي شود خطر آتش سوزي و يا انفجارويا سقوط وجود داشته باشد.
اين محل ها فقط محدود محل هاي زيرنبوده وممكن است شرايط معيني شامل قسمت هاي ديگري نيزگردد.
1-نزديک کوره های ريخته گری
2- انبارهاي مواد اوليه
3- محل نگهداری کبسول های اکسيپن واستيلن
4- كارگاهها ومحل هايي كه مواد قابل اشتعال مصرف مي شود.
5- در کارگاه مکانيک وقتی اتومبيلی برای تعمير زير ان جک ويا .....گذاشته
شده باشد
6- مناطق ممنوعه که محصوربوده وبا نصب تابلوهاي علامت گذاري شده است.
7- درمحوطه هاي ممنوعه ازقبيل محل انجام جوشكاري، برشكاري،ذوب فلزات کارگاهای برق که مشغول انجام عملياتی می باشندو0000000000
علل اصلي حوادث
هيچ حادثه اي بدون علت اتفاق نمي افتد. بنا براين باعلل حوادث بايد؟آشنا شد و به طور كلي هنرجويان بايد هر كاري كه به عهده آنها گذاشته مي شود قبلاً درباره نحوه صحيح انجام آن انديشه نمايند وچنانچه بنواقصي برخورد كنند براي رفع آن با هنراموزخود مشورت نموده وقبل از بر طرف کردن عاملي كه ممكن است باعث وقوع حادثه شود بكاري اقدام ننمايند.
نمونه چندي ازعلل حوادث وتوصيه هاي لازم به شرح زيربيان مي گردد:
1- قرار گرفتن در موقعيت خطر ناك
الف- درزيربارآويزان نيستيد.
ب- درزيرخطوط لوله وتجهيزات مواد شيميايي توتف ننماييد.
ج- در نزديك سيم هاي برق فشارقوي كارنكنيد.
د- در محيط هاي آلوده به گاز توقف ننماييد.
ه- بدون كمربندايمني درارتفاع كارنكنيد.
2- بلند كردن اشياء سنگين به طورغلط
الف- طرز بلند كردن اشياء سنگين را بياموزيد.
ب- از بلند كردن اشياء سنگين بيش ازحد توانايي احترازكنيد.
ج- هنگام بلند كردن اشياء سنگين ازپيچاندن بدن به طرف راست يا چپ خوداري نمائيد.
3- عدم توجه
الف- كاري را كه به شماواگذارمي كنند ولوهرقدرساده به نظربرسدآن راباارزش ومهم تلقي كنيد.
ب- ازهمه هوش وحواس خود دركاراستفاده نماييد. شوخي هاي خشن جايشان در سركارومحيط اموزشی نيست .
4- عدم بازديدو نگهداري صحيح ابزار
الف- ماشين آلاتي ووسايل كار خود راقبل ازشروع به كار بازديد نماييد ودر صورت مشاهده عيب يا نقص نواقص آنها را برطرف ويا مراقبت را به سرپرست اطلاع دهيد.
ب- مراقبت درنگهداري وسايل كاريكي ازوظايف شما است.
5- به كاربردن ابزارووسايل نامناسب
الف - براي انجام هركاري وسايل وابزار مخصوص ساخته شده كه به توان كاررابه راحتي انجام داد بنا براين ازابزارووسايل نا مناسب نبايد استفاده نمود.
ب- ازوسايل وابزارمناسب به طورغلط وخطرناك استفاده نكنيد.
6- عدم ضبط وربط
ضبط وربط يعني هرچيزي بايد درمحل معين خود گذاشته شده وهرمحلي براي چيزمعيني اختصاص داشته باشد.
الف- بي نظمي دركارباعث وقوع حوادث است.
ب- يك كارگاه منظم يك كارگاه ايمن مي باشد.
7- قصوردراجراي مقررات ودستورات
الف- هر قسمت ازعمليات داراي مقررات ودستورالعمل هاي ايمني است كه براي حسن جريان وپيشرفت كاروجلو گيري خطرات بايد به موقع اجرا گذاشته شود ازمقررات بايد تبعيت كامل نمود.
ب- اين مقررات نتيجه حوادث گذشته است واجراي آنها تكرارآن حوادث را جلو گيري مي نمايد.
ج- درصورت لزوم عدول ازمقررات قبلاًبا سرپرست وهنراموزخودمشورت به نماييد.
8- كسالت
الف- درصورت داشتن كسالت به هنراموزخود مراجعه نموده وازاشتغال به كارخوداري كنيد.
ب- درصورت احساس خستگي زياد مراتب را به اطلاع هنراموز خود برسانيد.
ج- ناراحتي روحي خود رابا هنراموز درميان بگذاريد.
9-عدم استفاده ازالبسه ولازم استحفاظي ايمني
الف- كلاه،عينك،انواع ماسك هاتنفسي،پيش بند،دستكش،كفش،كمربندنجات وغيره درمورد كارهاي خطرناك براي شماتهيه شده است ازاين وسايل استفاده نماييد.
ب- البسه ولوازاميني شما راازخطرات كار محفوظ مي دارد.
ج- قصوردربه كاربردن وسايل مذكوربدترين عذربه هنگام وقوع حادثه مي باشد.
دستور العمل هاي عمومي ايمنی
اين دستورالعمل هاي عمومي ايمني را هميشه به خاطربه سپاريد:
1- كاري كه درباره آن اطلاعاتي نداريد.
كاري كه نمي دانيد،آموزش نديده ايد،مربوط به شمانيست به آن اشتغال نورزيد.
2- راهروها و جادها،پلها
هميشه از محل هاي كه براي عبور ومرور اختصاص داده شده از راهروها جادها و پلها عبوركنيد وهيچ وقت درمحل كاربراي كوتاه كردن راه از روي لوله ها وازميان تلمه ها وغيره ميان برنزنيد.
3- ماشين آلات متوقف
به ماشين آلاتي كه كارنمي كند دست نزنيد ودرنزديك آنها توقف نكنيد.
4- بازرسي ابزارووسايل معيوب
ابزار ووسايل كار خود راازقبيل قلم وچكش،آچار،نردبان،كابل برق،چراغ هاي دستي وغيره راقبل از به كار بردن بازرسي نماييد ودر صورت مشاهده نقص يا عيبي به انبارابزارتحويل داده وابزارووسايل سالم و بي عيب دريافت نماييد.
به طوركلي ماشين آلاتي كه در نقاط خطر ناك فاقد حفاظ آنها در محل خود نصب وسايرشرايط نا ايمني موجود در محل كارخود را به سرپرست اطلاع بدهيد.
5- زيرپاي ديگران كاركردن
هنگامي كه اشخاصي روي داربست وطبقات بالا دردستگاهي كارمي كنند بايد مراقبت به عمل آيد كه كارآنها براي اشخاص كه در زير پايا در حوالي آنها كار نموده يا عبورمي نمايند خطرازسقوط اشياء ياريزش مايعات نداشته باشد در صورت وجود چنين خطري بايد رفع آن اقدام شود درموقعيت هاي مذكوركاركنان بايد مجهز به كلاه ايمني باشند.
6- حمل ابزار حين بالا رفتن
هنگام بالا رفتن يا پايين آمدن ازنردبان ازحمل ابزاريا اشياء كه مانع استفاده از دست هاي شما مي شودخوداري كنيد وآنها را به طناب يا طناب وكيسه از پايين به بالا ويا از بالا به پايين منتفل نماييد ودر صورت در اختيار داشتن كمر بندي كه داراي محل مخصوص براي حمل ابزار است مي توانيد ابزار كار خودرا با خود همراه ببريد.
7- راه رفتن روي سقف ها
راه رفتن روي سقف مخازن وسقف ساختمان هاي كه با آهن موج دار،ايرانيت يا مصالحي نظير آنها پوشيده شده يا روي سقف ها معيوب قدغن است.
براي تعميراين قبيل سقف ها بايد نصب داربست درزير سقف ويادرصورت امكان با خواباندن نردبان آلومينيومي يا چوبي روي سقف ومهاركردن آن درنقاط لازم تعميرات مورد نظررابا استفاده ازوسايل مذكورانجام داد.
8- بارهاي آويزان
ازبارهاي آويزان دور بيستيد وباگماشتن يك نفرمراقب مانع عبورسايراشخاص اززيرباربه شويد.
9- آلودگي لباس با مواد شيميايي
درصورت آلودگي لباس كار با مواد شيميايي يا گرد وغبار مواد منفجره لباس آلوده رااز تن خارج نموده وقسمت آلوده بدن را با آب وصابون كاملاً به شويدو لباس تميز به پوشيد.
10- لباس كار
هنگام كاربا دست ولباس وچكمه ضداسيداستفاده نماييد.
11- تميزكردن دست ولباس
براي تميزكردن دست ولباس ازتتراكلروركربن،بنزن استفاده نكنيد.
12- حفاظ موقت درجايي كه برداشته شده
در طبقاتي كه براي جا به جا كردن باري لازم است قسمتي ازنرده بازشود بايد پس ازانجام كارفورا ًنرده را درجاي خود نصب نمود.
13- كاردرمجاري فاضلاب
براي كاردرمجاري يا حوضچه هاي فاضلاب از ماسك مخصوص استفاده نماييد (ماسك تنفسي هواي تازه مراجعه گردد.)
14- تخته هاي ميخ دار
تخته هاي كه سرهاي ميخ ازآن خارج شده است بايد ازمحل كارفوراً جمع آوري ويا سرميخ ها پرچ گردد.
15- ماشين آلاتي در حال كار
از روغن زدن،تميزكردن،ميزان كردن يا تعمير قسمت هاي گردنده ماشين آلات در حين كار كردن ماشين خود داري كنيد.
16- شوخي درسركار
شوخي هاي نامناسب ازقبيل هل دادن،بوكس زدن،كشتي گرفتن،قلقلك دادن به طورغيرمنتظره دادسركسي زدن وانواع آن دركارقدغن مي باشد.
17-هواي فشرده
ازهواي فشرده براي پاك كردن كردن بدن ويا لباس اكيداًخوداري گردد.
18- زمين خوردن
ازريختن گريس يا روغن درروي زمين كه باعث ليزخوردن مي شودوازنه گذاشتن سرپوش دريجه هاي فاضلاب آب وسايرمجاري زيرزميني وگذاشتن اشيايي كه باعث گيركردن پا وزمين خوردن مي شود خوداري گردد وچنين موانعي راازمحوطه كار وسرراه خود برطرف نماييد.
19-استفاده ازبشكه
ازبشكه به عنوان سكويا پايه داربست يا به جاي نرده استفاده نكنيد.
20 - تماس با اشخاصي كه به طورمنفرد درمحلي كارمي كنند.
هيچ كس نبايد به طورمنفرد درمحل منزوي يا دورافتاده اي كار كندودرچنين موادي بايد وسيله اي ازقبيل تلفن وغيره براي تماس دردسترس باشد.
21- ظروف نمونه
محتويات ظروف نمونه بايد ازطريق برچسب مشخص باشد.
22- باقي گذاشتن ابزاركاربالاي داربست
ابزاركارويا سايراشياء را روي داربستها وسكوهاي مرتفع باقي نگذاريد زيرا سقوط آنها باعث مجروح شده اشخاص مي شود.
23-انداختن ابزار
ازانداختن ابزاربه پايين خوداري نماييد ودرصورت لزوم به وسيله طناب يا كيسه وطناب به پايين به فرستيد.
24- انتقال داربست
قبل ازحركت داربست هاي قابل انتقال تمام اشيائي كه دربالاي داربست است پايين بيا وريد.
25- عبوردرجاده ها بدون پياده رو
درجاده هاي كه پياده روهاي مناسب وجود دارد كاركنان بايد ازپياده رواستفاده كنند نه ازجاده اگرجاده اي پياده رونداردهميشه ازسمت چپ جاده حركت كني به طوري كه روی شما به طرف وسايل نقليه اي كه به طرف شما مي آيند باشد.
26- گزارش معايب به سرپرست
درپيدا كردن لوله هايي كه سوراخ شده ونشت مي كند نردبان ها و پلكان ها معيوب ونقص نرده هاي حفاظی ووجود نواقص دروسايل برقي وسايرشرايط خطرناك هوشياربوده وبه محض مشاهده اينگونه معايب مراتب را به سرپرست خود گزارش دهيد.
27- وسايل معيوب
ازهيچ نوع وسيله معيوبي استفاده نكنيد.
28- بلند كردن بار
موقع بلند كردن بارهاي سنگن روي پاشنه پاها نشسته پشت خود را راست نگهداريد وبه جاي عضلات پشت وشكم ازعضلات پااستفاده كنيد تاازكشيدن عضلات پشت ورگ به رگ شدن جلوگيري گردد سعي نكنيد اضافه برقدرت خود باربلند كنيد هميشه براي بلند كردن بارها سنگين ازوسايل مكانيكي استفاده نماييد ويا ازچند نفركمك بكيريد.
29- درخواست آمبولانس
براي تمام صدمات شديد ويا صدماتي كه ممكن است شديد باشد،درمورد وقوع حوادث ازبهداري درخواست آمبولانس به نماييد واطلاعات دقيقي ازاينكه آمبولانس به كجا فرستاده شود،بدهيد.
30- پيشگيري ازحوادث
هريك ازكاركنان بايد خودرا موظف بدانند كه در پيشگيري حوادث با علاقه و جديت كامل شركت كرده وسايرهمكاران خود را نيزمصراً به پيروي ازروشهاي ايمني تشويق كند.
دوچرخه سواري
1- دوچرخه سواربايدهميشه درسمت راست ودركنارجاده براند.
2- فرمان را محكم دردست گرفته وازهنرنمايي ونمايش خوداري كند.
3- ازحمل اشياء سنگين،بزرگ يا شكننده با دوچرخه كه موجب بهم خودن تعادل است خوداري كند.
4- دوچرخه بايد داراي ترمزسالم وبي عيب باشد.
5- دوچرخه بايد درجلوداراي چراغ ودرعقب شيشه قرمزمنعكس كننده نورباشد.
6- هنگامي كه دوچرخه مي راند متوجه باشيد كه عابران پياده هميشه حق تقدم دارند اصرارنكنيد كه به زور راه خودرا ميان آنها ازكنيد لزوم پياده شويد وبه عابران راه بدهيد ونزاكت وادب را دررانندگي رعايت نماييد.
7- موقع دوچرخه سواري دسته جمعي سعي نكنيد دريك صف پشت سرهم حركت كنيد وازراندن دويا چند نفرشانه به شانه كه باعث اشغال عرض جاده وباعث تصادف با وسايل نقليه خواهد گرديد خوداري كنيد.
8- موقع راندن دوچرخه درجادها يخ زده ،مرطوب،گل آلود يا لغزنده بايد براي جلوگيري ازليزخوردن دقت زيادي به عمل آيد وبهتراست كه ازدوچرخه پياده شده و پياده راه رفت.
9- ازدوتركه سوارشدن خوداري كنيد.
10- ازدوچرخه سواري درپياده رواحترازنماييد.
11- دوچرخه جزء وسايل نقليه است بنا براين بايدازكليه مقررات راهنمايي و رانندگي،علائم رانندگي،خيابان هاي يك طرف وحق تقدم پيروي نماييد.
داربست و سكو هاي معلق
1- داربست هاي آهني وسكوهاي معلق بايدازمصالح محكم ساخته شود.
2- پايه هاي داربست را بايد روي زمين محكم قرارداد وغيراين صورت براي جلو گيري از فرو رفت بايد پايه ها را روي صفحات آهني گذاشت.
3- محل كار در بالاي داربست وسكو هاي معلق بايد داراي شرايط زير باشد:
الف- تمام سطح كف سكوبايد با الوارچوبي يا قطعات آهن مشبك پوشيده شود.
ب- دو انتهاي الوار با قطعات آهن مشبك بايد به لوله هاي داربست با طناب مفتولي يا وسيله مطمئن ديگري محكم بسته شود.
ج- آستانه از قطعات تخته به ارتفاع حداقل 15 سانتي متربراي جلوگيري از سقوط اشياء درچهارطرف لبه سكوچهارطرف سكو نصب گردد.
د- درسكوها وداربست هاي مرتفع تراز 2 متردورديف نرده به ارتفاع 50و100 سانتي مترازمصالح محكم درچهارطرف سكو نصب گردد.
4- درصورتي كه به مقتضاي محدود بودن جانتوان نرده هاي مذكوردربند (د) بالا را نصب نمود بايد ازكمربندنجات استفاده شود دراين صورت انتهاي طناب كمر بند بايد به محل ثابتي درساختمان بسته شود.
5- اگربراي پوشيدن سطح سكووداربست ازالوارچوبي استفاده شوداين الواربايد فاقد ترك بوده سرميخ ازآنها بيرون نزده وبدون نقص باشد والواربايد براي دو برابروزنيكه روي آن قرارمي گيرد قبلاً آزمايش شود.
6- دو سرالوارچوبي يا قطعات آهن مشبك بايدازدوطرف يك پا طويل ترازابعاد سكو يا محل كارداربست باشد.
7- براي بالا رفتن ازداربست يا سكو بايد نردبان مناسبي روي آنها نصب گردد.
8- روي سكوها وداربستها تا حديكه دوبرابرآن الواركف سكوقابل تحمل باشد بار بگذاريد.
9- كليه داربستها وسكوها كاربايدتوسط استفاده كنندگان روزي يك مرتبه بازديد شود.
نردبان ونردبان سكودار
1- نردبان ها يا نردبان هاي سكوداري كه مورداستفاده قرارمي گيرد بايد بدون عيب باشد نردبان هاي معيوب راجهت تعميربه كارگاه تعميرات به فرستند.
2- نردبان ها ونردبان ها سكوداررا بايد طوري قرارداد كه پايه هايش نلغزد واز جا درنرود.
براي اين كار:
الف- پايه هاي نردبان بايد دركفشك مخصوص گذاشته شود ويا يك نفربراي نگهداري پايه هاي نردبان گماشته شود.
ب- نردبان هاي سكوداربايدمجهزبه قلاب يازنجيربوده وبراي بازوثابت ماندن پا يه هاي آنهاازآن استفاده شود.
3- نردبان هاي را بايد طوري به ديوارتكيه داد كه فاصله پايه ها تاديواربرابريك چهارم طول نردبان باشد.
4- نردبان را نبايدجلوي دري كه به طرف نردبان بازمي شود قراردادمگراينكه درب قفل باشد.
5- درپايين آمدن ازنردبان هميشه روبه نردبان قرارگرفته وازدودست استفاده كنيد.
6- هنگام استفاده ازنردبان ازحمل اشياء با دست خوداري كنيد.استفاده ازهردو دست براي حفظ شما ازخطرسقوط بسيارمهم است.
7- وقتي كه بالاي نردباني كارمي كنيددقت كنيد كه هميشه تعادل خودراحفظ كنيد،مواظب باشيد بدن خودرا زيادازامتدادنردبان خارج نكنيد.
ماشين آلات
1- هرنوع ماشين آلات را فقط كاركنان صلا حيت داراجازه دارند به كاراندازند.
2- هرگزروي ماشين آلاتي كه درحال كاركردن است كارتعميراتي نبايد انجام بگيردبلكه براي اين كارهميشه بايدماشين آلات را قبلاً ازكارانداخت وسوئيچ آنرا قفل كرد.
3- هنگامي كه ماشين آلات كارمي كند كليه حفاظها بايد سرجاي خودشان نصب شده باشد.
4- ازروغن كاري تميزكردن وتنظيم ماشين آلاتي كه درحال كاركردن است وحفاظ آنها برداشته شده بايد خوداري شود.
5- فقط كاركنان صلاحيت داراجازه دارند كه سنگهاي ماشينهاي چرخ سم باده را تعوض ويا تنظيم به نمايند.
6- هنگام استفاده ازبالا برنده ها (وينچ ها)لازم است ازمرارت وروشهاي ايمني زيرپيروي گردد:
الف- كابل هاي متحرك بالا برنده ها حداقل تا 5/2 مترارتفاع بايد داراي حفاظ باشد تا براي كاركنان كه درمجاورت آنها كار مي كنند وازنزديك آنهاعبورمي كند خطري ايجادنكند.
ب- كاركنان ماموربه كارانداختن ماشين هاي بالا برنده هميشه بايدهوشياربوده و به اشخاصي كه فرمان مي دهندتوجه كامل داشته باشند ونبايداجازه دهند كه كابل دريك طرف قرقره رويهم سوار شود.
ج- براي جلو گيري ازجا دررفتن ماشين هاي بالا برنده هنگام كارآنها را بايد به محل ثابتي محكم ببنديدازمهاركردن وينچها به لوله ها، شيرهاوسايروسايل در واحد هاي تصفيه بايد خوداري گردد.
د- ماشين هاي بالا برنده حتي الامكان بايد درمحلي مستقرگردد كه راننده آن به تواند چگونگي عمليات را به وضوح ببيند.
ه- اطراف محلي كه بارها بالا وپايين برده مي شود با يستي به وسيله طناب محصورگشته وازورودافرادبه آن محوطه جلو گيري شود.
نردبان هاي حفاظتي وحفاظ ماشين آلات
1- براي جلوكيري ازافتادن به درون گودال ها بايداطراف آنهارا با نرده هاي حفاظي محصورنمود روزبا نصب بيرق قرمزيازرد ودرشب به وسيله چراغهاي قرمزيا زرد توجه عابران ورانندگان وسايل نقليه را جلب نمود.
2- قسمتي ازنرده هاي حفاظي سكوي كاركه به منظورتسهيل درجابه جا كردن وسايل ازجاي خود برداشته شده است بايد بلا فاصله بعدازپايان كاردومرتبه در محل خود نصب گردد.
3- دريچه آدم ورسرپوش مبدل هاي حرارتي وسايراشياء سنگين را نبايد به نرده هاي حفاظي تكيه داد.
4- دريچه سرپوش حوضچه هاي زيرزميني كه براي انجام كاري برداشته مي شود درخاتمه كاربايد سرجاي خود گذاشته شود واگرلازم است كه بازبماند بايد با حفاظ مناسبي اطراف آنها محصورگردد.
واگردرمحل عبوروسايل نقليه است با بيرق قرمز يا زرد درروز وبا چراغ قرمز يا زرددرشب علامت گذاري شود.
5- كليه قسمتهاي گردنده درماشين آلات بايدمجهزبه حفاظ محكم وصحيح بوده به نحوي كه براي اشخاصي كه با ماشين يا درنزديكي آن كارمي نمايند ازناحيه قسمتهاي گردنده متوجه آنها نه شود.
6-ماشين كاربه هيچ وجه حق ندارحفاظ ماشين را براي سرعت كاريا به عناوين ديگري برداشته وبا ماشين بدون حفاظ كاربه نمايد.
7- مسئولان تعميرماشين آلات موظفند پس ازپايان كارخود حفاظ ماشين آلات را درمحل خود نصب به نمايند.
8- ماشين كارقبل از شروع كاردراول وقت صبح وبعدازنهاربايد حفاظ ماشين خودرا كه ممكن است چشم الكترونيك يا حفاظ متحرك ويا ثابت باشد قبلاًآزمايش نموده چنانچه اطمينان پيدا كرد كه حفاظ كارخودرا به طورصحيح انجام مي دهدآن وقت شروع به كاربه نمايدوچنانچه حفاظ ازكارافتاده يا عيبي پيدا كرده مراتب را به سرپرست براي برطرف نمودنقيصه اطلاع داده وازكاركردن با ماشين بدون حفاظ خودداري كند.
9- برطرف نمودن عيب يا نقص حفاظ ماشين آلات با مسئول تعميرات است وماشين كاربه هيچ عنوان حق دخالت دراين موارد را ندارد.
وسايل مكانيكي
1- استفاده ازهرنوع وسيله خود ساخته وغيرمجازممنوع است مثلاًازبشكه نه بايد به عنوان سكوي كارويا پايه چوب بست استفاده نمود.
2- افراداجازه سوارشدن روي بار بالا برنده ها، جراثقالها يا بارهاي جراثقال وروي باركاميونها باركش را ندارند.
3- ازطناب ها و باربندهاي كه درمعرض آسيب اسيد يا بخارات آن ويا درمعرض حرارت قرارگرفته يا به علت واردآمدن ضربات مكانيكي يا زنگ زدگي و غيره ضعيف شده است نكنيد وقبل ازاينكه زندگي شما را به خطراندازدازدسترس خارج وبه انبارتحويل دهيد.
4- جعبه قرقره هاي زنجيري يا طناب را بايد هميشه درشرايط خوبي نگهداشت به خصوص بايد اطمينان حاصل كرد وقت جعبه قلابها وزنجيرها وطنابها هميشه صحيح وسالم باشد.
هروقت جعبه قرقره هاي زنجيري يا طنابي به وضع غيرقابل تعميري درآيد ويادهانه قلاب هاي كوشاد شود بايد آنها را براي تعويض به قسمت سرويس هاي ابزاربراي تعميريا تعويض فرستاده هرگزسعي نه نكنيد كه قلابها را تعميركنيد ويا جعبه قرقره زنجيري يا طنابي باري را ظرفيت آن است كنيد.
ابزاركار
1- ازابزارمعيوب يا شكسته يا ناقص استفاده نكنيد وقبل ازشروع به كارابزاررا معاينه كرده اگرنقص دراين مشاهده نموديد آنرا به انبارابزارمسترد داشته وابزار بي عيب دريافت نماييد.
2- سعي نكنيد درساختمان ابزاردستي كارتان تغييري داده ويا آنرا تعميركنيد بلكه آنرا به سرويس هاي ابزاربراي تعميريا تعويض تحويل دهيد.
3- هرگزازلوله براي اهرم كردن آچارهاي دوسره ويا دندانه داراستفاده نكنيد هنگام استفاده از لوله براي اهرم كردن سايرآچارها بايد احتياط كرده ودرفاصله كافي ازلوله بيستيد تا هرگونه حركت ناگهاني آچارودررفتن آن باعث واردآمدن آسيب به شما يا همكارانتان نه شود.
4- استفاده كردن ازدوآچاردو سره با قراردادن دهانه يكي درديگري جهت افزايش خاصيت اهرمي آن عملي است نا ايمن وباعث دررفتن آچارووقوع حادثه مي شود ازاين كاراجتناب نماييد.
5- نسبت به استفاده ازچرخ سم باده مراقب زيررا درنظرگيريد:
الف- سنگ سم باده ترك نداشته باشد.
ب- سرعت گردش آن برابرسرعت مقررتنظيم شده باشد.
ج- روي سنگ حفاظ نصب شده باشد.
د- مجهزبه شيشه نشكن جهت مانع ازبرخورد جرقه به چشم استفاده كنند واستفاده كنند بايد علاوه برآن عينك ايمني نشكن نيزبه كارببرد.
ه- سكوي تكيه گاه ابزار بيش ازدوتا سه ميلي مترازسنگ فاصله نداشته وبالاتراز مركزسنگ قراربگيرد.
و- سنگ حين گردش لنگرنداشته باشد.
6- ازسوهان هايي كه دسته استفاده نكنيد.
7- اجازه ندهيد پيستون دايس يا سايرابزارماشينهاي هواي با فشارهوا به خارج رانده شود وقتي كه خطربه خارج پرتاب شدن اشياء درماشيني وجود دارد افراد را بايد ازجلوي ماشين دود كرد.
8- وقتي كه جريان هوايي درابزارهوايي ازقبيل مته،قلم وغيره برقراراست سرمته ياقلم را دردست نگيريد.
9- وقتي كه سرابزارهوايي را عوض مي كنيد يا مي خواهيد لوله هواي آنرا قطع ياوصل كنيد ويا ازمحلي به محل ديگر حمل كنيد مطمئن شويدكه شيراصلي هوا بسته است وبراي بستن هوا از آن قدغن است.
10- برداشتن حفاظ روي ماشين صيقل زني درموقع استفاده ازآن قدغن است.
11- مفصل هاي لوله هاي هوا واتصال آنها را به ماشينهاي هوايي بازرسي كنيد تا مطمئن شويد كه محكم بوده ودرشرايط خوبي مي باشد.
12- قبل ازفشارآوردن به روي دسته هاي آچاردندانه داروامثال آنها بايد جهت گشش به طرف فك متحرك آچار باشد.
13- براي فشار آوردن روي دسته هاي آچاردندانه داروامثال آنها بايد جهت كشش به طرف فك متحرك آچارباشد.
14- ابزاركارخود را درموقع تحويل گرفتن ازانبارابزاربازرسي كنيد تا مطمئن شويد كه بدون عيب است.
15- هنگام كوبيدن چكش به قلم ازيك انبردست يا گيره دسته دار براي گرفتن قلم استفاده كنيد.
16- درموقع استفاده ويا حمل ابزاردقت كنيد تا ازواردآمدن صدمه به خود وسايرين جلوگيري كنيد.
وسايل برقي
1- فقط اشخاص مجازبايدوسايل موتوري برقي را بكاراندازد.مقراتي كه براي بكارانداختن اين قبيل وسايل تدوين شده بايد بطور كامل به مورداجرا گذاشته شود وقتي كه وسايل برقي درموقع به كارانداختن به حركت درنمي آيند ويا خوب كار نمي كند بلا فاصله به قسمت تعميرات برق اطلاع دهيدوتاآمدن برق كارازدست كاري با اين وسايل كه خطربرق گرفتن وهلاكت را داردخوداري كنيدونيروي برق ازوسايل مذكورقطع به نماييد.
2- كليه ماشين آلات ووسايل برقي بايدبه وسيله سيم به زمين مرتبط باشد.
3- وسايل برقي قابل حمل كه داراي سيم مجزا است بايدقبل ازآنكه به مداربرق وصل شودزميني آنها را به زمين متصل كرد درموقع اتصال گيره انتهاي سيم به محل موردنظربا لبه گيره سطح فلزرا به خراشيد تا زنگ ورنگ سطح فلزتراشيده شده وارتباط با زمين به خوبي برقرارشود.
4- ازمقرارت زيركه مربوط به برق ووسايل برقي است پيروي كنيد وديگران را واداربه پيروي به نماييد:
الف- هيچ گونه عمليات گودبرداري نه بايد شروع شود مگرآنكه قسمت سرويس هاي برق ومخابرت تاييدكنند كه هيچ گونه كابل برق يا تلفن زيرزميني درمحل مورد نظروجود نداردواگردارد نيروي برق آن قطع شده است.
ب- فقط برق كاران بايدلامپ هاي برق وفيزها راعوض كنند.
ج- اشخاص غيرمجازهرگزنبايد تعميراتي روي وسايل برقي انجام به دهند.
د- براي استفاده ازچراغ هاي برقي دستي با كابل بلند درمحوطه هاي كه امكان آلودگي به گازهاي قابل اشتغال مي باشد بايدازنوعي كه به نام ضدانفجاراست استفاده گردد.
ه- هيچ كس به جزبرق كارنبايد سويئچ قابل حملي را كه موقتاً براي توزيع برق درمحوطه نصب شده ازمحل خودجابه جا كند.اين قبيل جابه جا كردن ها ممكن است سيم اتصال زمين را پاره كرده وازايمني وسايل بكاهد.
و- استفاده ازچراغ هاي دستي ناايمن وغيرمجازقدغن است.
ز- درهاي خروج اضطراري مراكزفرعي توزيع برق اطاق هاي كنترل ودربهاي ساختمان ها هميشه بايددرشرايط قابل استفاده نگهداري شود ومانعي درسرراه آنها نه گرفته باشد وبه خارج بازگردد.
ح- ازراندن وسايل نقليه وگاري دستي ازروي كابل هاي برق ووسايل برقي قابل حمل وهمچنين ازقرارداداشياء سنگين روي اين كابل ها خوداري كنيد.
ط- وقتي لازم شودافرادي به ظرافي كه مجهزبه الكتروديا بهم زنهاي برقي ويا وسايل مشابه آنها مي باشداشياء سنگين روي اين كابل ها خوداري كنيد.
ي- سه شاخه ها ومفصل هاي روي كابل هاي متحرك برق را نبايد درجايي قرار داد كه آب وارد آن به شود قبل ازاستفاده مطمئن شويد كه سه شاخه ها وپريزخشك است.
ك- سيم هاي برق با روكش لاستيگي را درصورتي كه معيوب باشدنه بايدمورد استفاده قراردادهرسيمي را قبل ازاستفاده بازرسي كنيد تا مطمئن شويدكه روكش عايق آن معيوب نيست ويا سيم زمين آن قطع نشده است.
ازپيچيدن سيم ها دوربازوويا قسمتي ازبدن خوداري كنيدهنگامي كه سيم ها را جابه جا مي كنيدازايستادن روي زمين مرطوب به پرهيزيد.
ل- شما هميشه بايد فكرباشيد كه كليه سيمهاي برق داراي جريان بوده وخطرناكند و مواظب باشيد اشيائي را كه جابه جامي كنيد با سيمهاي برق تماس حاصل نكند.
روكش عايق سيمهاي برق هرگزتضميني براي حفظ شما ازخطرمرگ نيست هر گاه سيمي را مشاهد كرديدكه ازيك تيربرق جدا شده وآويزان است بايدبلا فاصله به قسمت تعميرات برق گزارش دهيد.
م- وجودهرگونه نقصي را دروسايل برقي بايد به مسئول تعميرات برق محوطه اطلاع دهيد.
مواد شيميايي
1- هركارگري كه مواد شيميايي را جابه جا مي كند يا با وسايل شيميايي سروكار دارد بايد با مشخصات اين مواد،خطرات آنها،لوازم والبسه استحفاظي مقرركه هنگام كار بايد ازآنها استفاده شود آشنايي كامل داشته باشد براي جا به جا كردن وبكاربردن مواد شيميايي سمي وخطرناك مقررات به خصوص وضع شده اين مقررات را بايد با دقت كامل به خوانيد وبفهميدودرتمام اوقات ازآنها پيروي نماييد.
2- البسه ولوازم استحفاظي هميشه دردسترس شما است هنگام كاركردن با مواد شيميايي ازآنها استفاده كنيد تاازمسموميت ومخابرات اين موادمصون بمانيد.
هنگامي كه مواد شيميايي نا شناسي راجابه جا مي كنيديا دراطراف وسايل محتوي مواد شيميايي وباآن موادآشنايي نداريدبراي دريافت دستورات مربوط به روشهاي احتياطي با سرپرست خود مشورت كنيد.
3- ازلمس با دست،استشمام بخارات،گازها،گردوخاك واززبان وچشيدن مواد شيميايي جامديامايع خود داري كنيد.
4- اگرمواد شيميايي سوزآوريا خورندهاي مانندانواع اسيدهاوسودهاي سوزآور وغيره روي بدن يا به چشمهاي شما پاشيده شده فوداً قسمت آلوده را با آب زياد در مدت كافي اقلا ً ده دقيقه بطوركامل بشوييدوسپس به درمان گاه صنعتي مراجعه نماييد.
5- هنگام جابه جا كردن موادشيميايي يا كاركردن روي وسايل شيميايي ازبالا زدن آستين ويااستفاده از لباس آستين كوتاه يا شلواركوتاه خوداري نماييددرچنين مواردي بايدازالبسه استحفاظي مناسب استفاده گردد.
6- براي نمونه گيري ازمواد شيميايي بايدازظروف مخصوص نمونه گيري استفاده نمود.
7- هنگام تعويض نوارآب بندي تلمبه ها يا درمورد نمونه گيري وتخليه كردن وسايل وظروف شيميايي وباانجام هركارتعميراتي روي لوله ها به وسايل شيميايي ازعينك اسيد ونقات صورت،كلاه خوداسيدوالبسه اسيد از قبيل دستكش و لباس و چكمه پلاستكي استفاده نماييد.(رجوع شود به البسه ووسايل استحفاظي ايمني).
تذكر: چنانچه درانجام كارهاي مذكوردربند بالا احتمال خطرپاشيدن مواد شيميايي باشداگردرحين كاردستها بالاترازشانه ها قرارمي گيرد وبالعكس در صورتي كه درحين كاردستها پايين ترازشانه ها قرارمي گيرد بايدآستين دستكش پلاستكي روي آستين لباس پلاستيكي كشيده شود وبالعكس درصورتي كه درحين كاردست ها پايين ترازشانه ها قرارمي گيردبايدآستين لباس روآستين دستكش را بپوشاند وپاچه هاي شلوارنيزروي ساقه هاي چكمه كشيده شود.
8- براي ورود به ظروفي كه محتوي مواد شيميايي خورنده بوده است ولاروبي آنهاوهنگام كاركردن روي اين قبيل وسايل درشرايطي كه احتمال پاشيدن يا آلودگي داده مي شودبايدازلوازم استحفاظي چشم وسروصورت،دستها وبدن وپاها استفاده نماييد.(به جدول البسه ووسايل استحفاظي مراجعه شود).
9- دوشهاي آب براي شستشوي آلودگي هاي بدن ازمواد شيميايي درمحل هاي مناسب ومورد لزوم نصب شده است هرفردي درمحوطه هاي شيميايي كارمي كند بايدبه طرزكاراين دوشها ومحل آنها آشنايي كامل داشته باشدودرهنگام ضرورت ازآنها استفاده نمايد.
10- ريخت وپاش مواد شيميايي را بايدبلا فاصله باآب شسته وتميزكرداگراحتمال اين قبيل ريخت وپاشها درارتفاعاتي ازسطح زمين داده مي شود افرادي را كه در پايين كارمي كنند بايد فورا ًازپاشيدن اين موادمطلع وآنها راازمحل خطر ناك دور نمود.
11- بايد حتي المقدود سعي شود كه ازنشت كردن مواد شيميايي ازلوله ها ووسايل ممانعت گردد.اگرجلوي جريان يك نشت را نمي توان گرفت براي محدود ساختن ميزان آلودگي درمحل كارازماسه براي سد بندي ويا ايجادنهركه مواد نشتي را به معابر فاضلاب يا محل امني هدايت نمايد ويا ازجريان آب به وسيله لوله براي رقيق كردن وشستن مواد ويا طريق ديگربايداستفاده نمود.
12- درمحوطه هاي محدودهنگام جابه جاكردن موادشيميايي كه به صورت پودر است ازوسايل استحفاظي لازم ازقبيل عينك وماسك گردوغباركه شما رااززيان آن مواد محفوظ مي دارداستفاده نماييد وسعي كنيد كه انتشارگرداين مواددرفضا به حداقل برسد.
13- چون گرد بعضي ازمواد شيميايي باعث خارش وامراض پوستي مي شود سعي كنيدخودرا كاملا ًبپوشانيد وازتماس آن با زخمهاي بدن جلوگيري به عمل آوريد.
14- هنگامي كه مخازن اسيد يا سود سوزآوردرحال پرشدن است موقع اندازه گيري عمق مايع ازماسك گاز،دستكش،پيش بندوچكمه اسيد استفاده نماييد وهميشه پشت به باد بيستيد.
15- كاركناني كه درمعرض موادي ازقبيل اكسيدهاي نيتروز،گازئيدروزن، سولفور،آهك،گوكرد ويا سايرمواد شيميايي قرارمي گيرندبايد براي كسب دستورات مربوط به روشهاي احتياطي ووسايل استحفاظي مورد لزوم با سرپرست خود مشورت نمايند.
16- جيوه چه ازراه تنفس بخارات آن وچه ازطريق تماس باپوست مي توان جذب بدن شودگرچه جيوه ماده خيلي سنگيني است ولي داراي فشاربخارنسبتا ًزيادي مي باشد وبسيارسمي وزيان آورمي باشددرصورت كاركردن با جيوه احتياط هاي مندرج زيررا دقيقاً به صورت اجراء به گذاريد.
الف- هيچ وقت با دست برهن به جيوه دست نزنيد ودرصورت ريختن روي ميز يا روي زمين با جاروبرقي با برش وخاك اندازفلزي مخصوص جيوه را جمع آوري ودرمخزن بريزيد.
ب- جيوه را هميشه درظرف سربسته نگاه بداريد.
ج- اشخاصي كه با جيوه سروكاردارند بايد قبل ازغذا وپس ازخاتمه كارهميشه دست وصورت خود را باآب وصابون شسته وتميزنمايند.
17- هيچ كس حق ورود به برجها مخازن،حوضچه ها ومجاري فاضلاب كه مواد شيميايي درآنها بوده ندارد مگراينكه اماكن مذكوربرابرمندرجات كارگرم وسرد آماده شده و پروانه كارسرد يا گرم كه به امضاي مسئولان صلاحيتداررسيده و براي ورود به اماكن نا مبرده صادرودراختيارشخص يا اشخاص گذاشته شود.
18- هنگام اندازه گيري عمق مايع ونمونه گيري موادشيميايي ازمخازن يا تانكرها بايد دستكش پلاستيكي وماسك ضد گازاستفاده كرد.
19- درصورت پاشيدن ياايجادآلودگي اين موادبه دست يا پوست بدن بايد بلا فاصله محل راباآب وصابون شستشوداد.
وسايل والسبه استحفاظي
بهترين راه پيشگيري حوادث ازبين بردن اعمال وشرايط خطرناكي است كه احتياج به آموزش افرادوبكاربردن تدابيرفني داردولي درصنعت به موادي برخورد مي شودكه آموزش وتدابيركافي نبوده وبراي جلوگيري حوادث استفاده ازوسايل والبسه استحفاظي نيزضروري مي باشدمثلا ًدربرابراشعه جوشكاري،ذراتيكه،ازماشين تلاش به اطراف پراكنده مي شود كاربا اسيد وسودسوزآوروسايرمواد شيميايي كه به حالت مايع يا پودراست. بايدازوسايل والبسه استحفاظي كه دراختياركاركنان گذاشته شده است استفاده شود نوع وسايلي كه بايد مورداستفاده قراربگيرد بستگي به نوع عمليات وخطرات آن دارد وشرح آنها به قرارزيراست:
الف- حفاظت سر: كلاه ايمني يكي ازوسايل حفاظي شخصي است كه براي حفاظت سروقتي كه درمعرض سقوط يا برخوردبا اشياء قرارمي گيردضروري است چون اين شرايط معمولا ً دركارگاههاومخصوصا ًدرواحدهاي توليدي موجوداست لذادر اماكن مذكورازكلاه ايمني درطول مدت كارروزانه بايداستفاده گردد.
استفاده از كلاه ايمني براي كليه كاركناني كه قصد ورود به دستگاههاي مختلف كارخانجات را دارندكه درحال كاركردن يا تحت تعميراست وبادستگاه هاي كه در حال ساختمان ويا پياده شدن مي باشداجباري است هم چنين كاركناني كه درحين تعميرات دستگاهها درطبقات فوقاني قرارمي گيرند بايدازكلاه ايمني استفاده نمايند.
هنگام استفاده ازكلاه ايمني هميشه بند كلاه بايدزيرچانه مهارشودتاازافتادن آن از سردرموقع سقوط ازبلندي ويا برخوردسربه موانع جلو گيري گشته وازخاصيت حفاظي كلاه حداكثراستفاده حاصل گردد.
كلاه ايمني علاوه برمنابعي كه ذكرشده سرراازتابش مستقيم اشعه خورشيدحفظ كرده ومانع گرمازدگي نيزمي گردد.
براي جلوگيري ازريزش عرق سروپشيماني به چشم درحين انجام كارازنوارهاي عرق گيركه زير كلاه و روي پيشاني بسته مي شود بايداستفاده شود.
ب- حفاظت چشم وصورت: براي محافظت چشم وصورت دربرابرصدمات ناشي ازبرخورد ذرات اشياء پرتاب شده پاشيدن وترشح مايعات واشعه جوشكاري انواع وسايل حفاظي ايمني مانندعينك نشكن،عينك ضداسيد،نقاب صورت،عينك تيره مجهزبا سپرجوشكاري وغيره جهت كنترل اين قبيل خطرات بدين شرح تهيه شده است:
حفاظت چشم: بااستفاده ازعينك مي توان ازصدمات وارده به چشم جلوگيري كرد.
ازتجربياتي كه درصنايع مختلف بدست آمده دربعضي ازكارگاهها لازم است از عينك مخصوص استفاده شودوهمچنين واضح است كه يك وسيله به خصوص نمي توان چشمهاي ما راازكليه صدمات كه درعمليات مختلف صنعتي وجود محافظت كندبدين جهت انواع مختلف عينك براي سرويس هاي مشروحه زيرتهيه شده است:
1- عينك ايمني ساده: اين عينك داراي سپرجانبي نبوده وبراي محافظت چشم كليه كاركناني كه درعملياتي اشتغال دارند كه خطرپريدن ذرات فلزسنگ وامثال آنها وجود داردوهمچنين براي كاركناني كه بينايي يك چشم خود راازدست داده اند مورد استفاده قرارمي گيرداين عينك داراي شيشه هاي نشكن است.
2- عينك ايمني با حفاظ جانبي: اين عينك مجهزبه شيشه نشكن وداراي حفاظ جانبي مي باشد مي باشد ودرعملياتي كه خطربريدن ذرات ازجلوودرجوانب وجود بكاربرده مي شود.
3- عينك كمك جوشكاري: براي كمك جوش كارها ويا كاركناني كه درمعرض اشعه جوشكاري برقي قرارمي گيرند اختصاص دارد.
4- سپرمجهزبا شيشه تيره براي جوشكاري برقي: اين سپركه ممكن است دستي ويا مجهزبه كلاه ايمني عايق برق باشدمخصوص جوشكاراني كه با نيروي برق جوشكاري مي كنند مي باشد.
5- عينك جوشكاري با گازبراي جوشكاري با گازبراي بريدن با شعله وجوشكاري برنج بكاربرده مي شود.
6- عينك ضد اسيد: هنگام نمونه گيري مواداسيدي،سود،كليه مواد شيميايي سوزاننده وهمچنين موقع كاربامايعات داغ وبخارات سوزان مواداستفاده قرار مي گيرد.
7- عينك حفاظي عمومي: براي كليه عملياتي كه گردوغبارتوليدمي كندمانندحمل خاكهاي صنعتي،كاتاليست،سيمان،آرد،گوگرد،وغيره وهمچنين درعملياتي كه خطر پريدن ذرات به چشم وجوددارد داده مي شود.
8- نقات صورت درعملياتي كه امكان پاشيدن وترشح ماعيات داغ وياموادشيميايي سوزاننده وجود داردازنقات پلاستيكي كه روي كلاه ويا روي سر نصب مي گردد بايد استفاده كرد. ازاين نقات درعملياتي ازقبيل تراشكاري بريدن با قلم وچكش ويا سايركارهايي كه خطربرخورد شديداجسام به نقات وجود دارد نبايداستفاده كرد.
9- كلاه خودضداسيد براي محافظت سرچشمها وصورت وگردن هنگامي كه خطر پاشيدن مواد شيميايي سوزنده يا مايعات داغ به اطراف وجود دارد وموقع بازكردن لوله هاوتعميرتلمه هاي محتوي مواد شيميايي وغيره ازكلاه خوداسيد بايداستفاده كرد.
هنگام استفاده ازكلاه خوداسيدبايدآنرا براي حصول اطمينان ازسالم بودن بازرسي كردبه خاطرداشته كه اين كلاه هيچ گونه خاصيت حفاظي درمقابله بادود ها، بخارات وگازهاي مضرندارد.
ج- محافظت گوش
دركارهاي كه سروصداي زيادي توليد كرده وباعث ناراحتي مي شودمانند پرچكاري درمخازن وغيره ازگوشي يا خميريا كپسول ضد صدا مي توان استفاده كرد.
د- محافظت جهازتنفس
هواي كارگاه ممكن است به گردوخاك، دود، گازوبخارات مضرآلوده باشد روي اين اصل وسايل تنفسي حفاظي دردسترس گذاشته شده تا بااستفاده ازآنها بتوان حتي درمحوطه هاي آلوده نيزازهواي تميزاستفاده نمود وسايل تنفسي شامل انواع زير است:
1- ماسك گرد وغبار: درمحل هايي كه دراثرجابه جا كردن كيسه هاي سيمان پودر شيميايي ، موادمنفجره، آهك، كچ، گوگرد، كاتا ليست وغيره گردتوليد مي شود به ويژه درانبارهاي سرپوشيده ومحل بسته بنديهاي مورداستفاده قرارمي گيرد.
2- ماسك تنفسي صافي دار: اين ماسكها داراي صافيهاي متفاوت شيميايي ومناسب هرگازمي باشند كه به دو شكل ماسك نيم صورت و ماسك تمام صورت وجود دارند. اين نوع ماسكها براي حفاظت افراد درمحيط آلوده با بخارات شيميايي مختلف استفاده مي گردد بستگي به نوع بخارات مواد شيميايي بايستي ازصافي مناسب آن استفاده نمود. انواع صافي هاي استانداردمورداستفاده عبارتنداز:
الف- صافي نوع A برنگ قهوهاي براي گازهاوبخارات موادآلي مانند:الكل، استن،آستن، آلدئيدوغيره.
ب- نوعB برنگ خاكستري براي گازها وبخارات اسيدي وهالوژنه ماننداسيد سولفريك، نيتريك، كلريدريك، سيانيدوغيره.
ج- صافي نوعE برنگ زردمخصوص انيدريدسولفورو(.(SO2
د- صافي نوعKبرنگ سبزمخصوص آمونياك.
ه- صافي مركب مخصوص تمام گازهاي نوعA-B-E-Kوذرات معلق دركليه عملياتي كه وجودگازها وبخارات ممكن است ايجادناراحتي وسوزش كرده و غلظت گازهم آنقدركم باشد كه درحين تنفس با ماسك جذب مواد شيميايي داخل صافي گشته وهيچ گونه احساس بوازهوايي كه استنشاق مي شود نگرددودرنتيجه احتياج به محافظت بيشتري نباشد(حداكثر1/0%)از ماسك مذكوربا صافي هاي مناسب مي توان استفاده نمود.
3- ماسك تنفسي هواي تازه: جايي كه شخص موظف است داخل محوطه هاي سرپو شيده اي ازقبيل مخازن، حوضچه ها ومجاري فاضلاب براي انجام كارسرد از قبيل بازرسي،لاروبي وغيره به روددرصورتي كه غلضت گازهاي قابل اشتعال كمتراز 20درصد حداقل انفجارباشدازماسك هواي آزاد براي كاردرظروف واماكن مذكوراستفاده مي شود.
درصورتي كه غلظت گازهاي قابل اشتغال بيش ازميزان نامبرده باشدنبايد به هيچ عنوان وارد ظرف شد تا به تهويه بيشترميزان گازبه حدمجازتقليل يابد.
هنگام استفاده ازماسك هواي تازه احتياط هاي زيربايد مراعات گردد:
الف- دقت شود كه طناب نجات ولوله هوا به جايي گيرنكند.
ب- دستگاه دميدن هواي تازه را بايدتوجه به جريان هوا درمعبرهواي تميزقرار داد.
ج- طناب نجات بايد به كمربند كسي كه ماسك را پوشيده است وصل شود.
د- علائم زيربين استفاده كننده ماسك ومراقب به وسيله طناب نجات درموارد لزوم مبادله گردد:
علائم طناب
يك كشش
دوكشش
سه كشش
كشش متوالي وتكراري
توسط استفاده كننده ماسك
حالم خوب است
طناب بيشتري لازم است
طناب شل است
خطرمرا بيرون بكشيد
شخص مراقب
حالت خوب است
طناب بيشتري فرستاده مي شود
با طناب شل كشيده مي شود
خطر فورا ًخارج شويد
4- ماسك تنفسي هواي فشرده: اين ماسك را درمحوطه هايي كه فضايش به دود، بخارات وگازهاي زيان آورباغلظت زيادآلوده است مي توان با اطمينان كامل مورد استفاده قرارداد به عبارت ديگردرمحوطه سربسته ومحدودي كه كمبود اكسيژن وجودداردوازماسك هاي قبلي نتوان استفاده نموداين ماسك رامي توان بكاربرد.
اين دستگاه تنفسي داراي مخزن فولادي محتوي هواي فشرده است كه هواازطريق دريچه اي به نام شيرتنفس به مصرف كننده مي رساند.
ه- حفاظت دست
درعملياتي كه تماس مستقيم ويا امكان تماس با مواد شيميايي حلال ها،اسيد ها و غيره موجوداست ازدستكش هاي حفاظي بايد استفاده كردبا پوشيدن دستكش هاي مناسب كارامكان به روزصدمات وارده به دست را مي توان به حداقل رسانيد.
مواداستفاده ازدستگش هاي به شرح زيراست:
1- دستكش هاي چرمي: براي جوشكاري، بريدن با شعله، آهنگري وغيره
2- دستكش كف چرمي: براي كاركناني كه با موادسخت يا خشن كه ممكن است باعث خراش،سائيدگي يا بريدگي جزئي گردد سروكارداشته وچنين موادي را حمل ونقل مي كنند مورد استفاده قرارمي گيرد.
3- دستكش پلاستكي قرمز(ضد اسيد) براي جابه جا كردن با اسيد،سود وسايرانواع مواد شيميايي سوزآورنفتي.
4- دستكش هاي عايق حرارت: براي جابه جا كردن يادرموادي كه دستها در معرض حرارت زياد قرارمي گيرد.
و- حفاظت بدن
1- پيش بند ولباس پلاستيكي،هنگام كاركردن روي وسايلي كه درسرويس مواد شيميايي مي باشد وهنگام بار گيري اسيد بدن را بايد با پوشيدن البسه مذكوردر مقابله با خطرات مواد حفظ نمود.
2- پيش بند چرمي براي جوشكاروبريدن با شعله
3- لباس كامل ضد اسيد: هنگام كارروي وسايل كه درسرويس اسيدها،سودوساير موادشيميايي سوزآورقراردارد بايد ازيك دست لباس كامل پلاستكي ضداسيد، دستكش وچكمه وعينك ضداسيد يا نقات صورت ويا درصورت لزوم كلاه خوداسيد استفاده گردد.
ز- حفاظت پا
1- كفش ايمني مجهزبه سرپنجه فولادي پاهارا درمقابل خطرسقوط اشياء محافظت مي كند.
2- چكمه پلاستيكي سياه براي محافظت پاها درمقابله باخطرمواد شيميايي وآب وغيره.
3- چكمه ضداسيد براي محافظت پاي كاركنان درمقابله بامواد شيميايي سوزان و اسيدها.
ضبط وربط
1- ميخ هاي برآمده روي تخته والواررا يا بايد درآوردو يا درجاي خودپرچ كرد. خم كردن وخواباندن سرميخ با فشار پا وكف كفش عمل خطرناكيست ازآن خوداري نماييد.
2-ازگذاشتن اشياء درراه رودها،معابر،پلكان ها،سكوها ونرد بانها خوداري نموده وازاماكن مذكورموانع را برطرف نماييد.
3- اشياء نبايد درمحلي كه خطرزمين خوردن به وجود مي آورد يا امكان اصابت آن به سروصورت هست ويا برخورد پا باعث سقوط آن مي گردد گذاشته.
4- كهنه هاي آلوده به روغن ومواد شيميايي آشغال وكاغذهاي باطله را نبايد اجازه داد كه دراطراف محل كار پراكنده و يا رويي هم انباشته شود. آنها را بايد درظرف درپوش دارفلزي جمع آوري ودرپايان كارروزازمحل كارخارج نمود.
5- اگرروغن ومواد چربي روي پلكان ها،سكوها ويا درمسيرعبورومرورريخته شده است فورا ً با پاشيدن ماسه روي آنرا مستوروسپس محل را تميزكنيد زيرا باعث ليزخوردن وزمين خوردن اشخاص عابرگشته وباعث واردآمدن صدماتي مي گردد.
6- وسايل آتش نشاني وايمني را بايد درمحل مشخص ومناسب وبلا مانعي قرار داد.
7- كليه اشياء بدون استفاده را بايد جمع آوري وازمحوطه دوركرد.
8- محل كاربايد با نورطبيعي يا مصنوعي به حدكافي روشن باشد.
9- حفاظ قسمتهاي گردنده ماشين آلات وقسمتهاي خطرناك بايد درمحل خود مستقرباشد.
10- حفره هاي مجازي فا ضلاب بايد داراي سرپوش ومسدود باشد.
11- ابزارناقص ومعيوب نبايد مورداستفاده قراربگيرداين قبيل ابزاررا بايد به انبارسپرد تا ازدسترس خارج نمايد.
12- درپايان كارابزارومصالح كاررا تميزنموده و به محل تحويل دهيد.
13- ضبط و ربط صحيح نيز يكي ازعوامل موثردرتقليل حوادث مي باشد هيچ گاه دركارروزانه خودآنرا فراموش ننماييد.
اطلاعات عمومي درباره علل آتش سوزي ومبارزه باآن
مقدمه
الف- احتراق
احتراق عبارت ازتركيبات اكسيژن با اجسام ويا مواد مختلف. اگرعمل احتراق به سرعت انجام گيرد وجسم نيزماده قابل اشتعال باسد. نتيجه احتراق شعله وحرارت خواهد بودادامه حريق مستلزم وجود مقداركافي حرارت، سوخت وهوا درمحوطه آتش سوزي مي باشد درغيراين صورت آتش درهمان لحظات اول خاموش شده وازبين خواهد رفت سوختن حقيقي بسياري ازمواد جامد يا مايع قابل احتراق موقعي شروع مي شود كه ماده به حالت بخار درمي آمده درحرارت لازم با اكسيژن تركيب گردد.
ب- تقسيم بندي آتش سوزي ها
1- نوعA
آتش سوزي مواد خشك ازقبيل چوب،پارچه،مقوا، كاغذ وغيره كه پس ازسوختن ازخود خاكسترباقي مي گذارند. بهترين ومعمول ترين خاموش كنند براي اين نوع آتش سوزي آب مي باشد.
2- نوعB
آتش سوزي مايعات قابل اشتعمال ازقبيل بنزين، نفت، تولوئن،الكل وحلال هاي قابل اشتعال بهترين خاموش كننده اين نوع آتش سوزي پودروكف مي باشد.
3- نوعC
آتش سوزي هايي كه منشاء آن الكتر يسته بوده ويا دراثراتصال هاي حاصله در وسايل برقي ايجاد مي شود براي اين نوع آتش سوزي ها ابتدا جريان برق را قطع كرده وازخاموش كننده مناسب استفاده مي شود بهترين خاموش كننده براي اين نوع آتش سوزي ها گاز كربنيك (CO2)مي باشد.
4- نوعD
آتش سوزي هاي فلزات قابل اشتعال مانند سديم،پياسيم،منيزيم،زيركونيم وغيره كه جهت خاموش كردن اين مواد به هيچ وجه ازآب نبايد استفاده نمود. بهترين خاموش كننده شن وخاك خشك ويا پودرخاموش كننده گرافيتي مي باشد.
ج- عوامل اصلي آتش سوزي
همان طور كه قبلا ً گفته شدلازم ادامه آتش سوزي رسيدن سه عامل هوا (اكسيژن) سوخت (به صورت بخار) وحرارت به آتش مي باشد كه با منطبق نمودن آنها بر روي اضلاع يك سه گوش برابرشكل زيرمثلث آتش تشكيل مي شود.
د- روش خاموش كردن آتش
با توجه به موقعيت محل ونوع آتش سوزي چنانچه يكي ازسه عامل اصلي (حرارت،هوا،سوخت) ويا به عبارت ديگريكي ازاضلاع مثلث آتش ازصحنه خارج گردد آتش متوقف وخاموش خواهد شد.
1- بيرون راندن حرارت يا سرد كردن
براي خاموش كردن آتش سوزي نوعAبايستي ازروش بيرون راندن عامل حرارت كه خنك نمودن آتش ناميده مي شود استفاده گردد. دراين روش لازم است دقت شود آب كه به عنوان سرد كننده استفاده مي شود به نحوموثربه قسمتهاي داخل جسم مشتعل نفوذ نمايد.
2- بيرون راندن هوا يا خفه كردن
درمورد آتش هايB بهترين راه بيرون راندن يا رفيق كردن هوا درمحل آتش سوزي است براي اين منظورازكفهاي مكانيكي يا شيميايي گازهاي سنگين تراز هوا وپودرهاي خشك شيميايي استفاده مي شود.
3- بيرون راندن سوختن يا گرسنگي دادن
گرسنگي دادن يعني سد كردن يا خارج نمودن ماده قابل اشتعال ازصحنه آتش سوزي با انتقال مواد ازيك مخزن به مخزن ديگرويا بستن شيرها صورت مي گيرد. درصورت آتش سوزي هاي نوع Aمي توان اين عمل را با محدود كردن آتش ونجات قسمتي ازكالا كه آتش نگرفته است انجام داد.
ه- منابع توليد آتش سوزي
همان طوركه درعوامل اصلي آتش سوزي گفته سده ازعامل هوا،سوخت و حرارت دوعامل اول هميشه موجود بوده و براي پيشكيري ازآتش سوزي لازم است كه عامل سوم يعني حرارت هميشه تحت كنترل باشد.
منابعي كه باعث زيادي حرارت ونهايتاًمنجربه آتش سوزي مي گرند متعددهستند كه مهترين آنهارا ذيلا ًنام برده تا كنترل قرارگيرند.
- شعله هاي روباز - جرقه هاي مكانيكي
- وسايل ومنابع برقي - اشعله خورشيد
- گرم شدن زياده ازحد - انواع چراغهاي بدون حفاظ
- آتش گرفتن خودبه خود - اصطكاك حاصله ازيا تا قانها
- جرقه - فعل وانفعلات شيميايي
- اصطكاك - صاعقه
- كبريت واستعمال دخانيات
و- روش مبارزه با آتش
روش مبارزه با آتش سوزي بستگي به شكل وابعادآتش سوزي ونوع مواد قابل اشتعال دارد ولي آنچه براي كليه آتش ها مشترك بوده ودرموقع هشاهده آتش مي بايست انجام داد به قرارزيراست:
1- حفظ خون سردي وكوشش درجهت خاموش كردن آتش.
2- استفاده ازوسايل ايمني مورد نيازازقبيل ماسك وغيره.
3- درصورت آتش سوزي ناشي ازگازيا برق ابتدا مي بايست جريان برق يا گاز قطع شود سپس اقدام به خاموش نمودن نماييد.
4- با توجه به نوع آتش ازخاموش كننده مناسب همان كاراستفاده شود.
5- هنگام مبارزه با آتش درجهت موافق باد با يستيد طوري كه باد به پشت شما بر خورد نمايد تا ازدود وگازهاي سمي و شعله درامان باشيد.
6- به شانس متكي نشويد واطمينان حاصل نمايد كه راههاي نجات بازاست.
كمكهاي اوليه هنگام تماس با مواد شيميايي
مقدمه
هركارگربايستي بداند چه طوربه سرعت مي توان خدمات پزشكي فراهم نمود وتا هنگام دستيابي به خدمات فوق چه بايدانجام داد با توجه به اين كه بهداري وخدمات پزشكي به طورشبانه روزي درصنايع شيميايي داير مي باشد اقدامات فوري كه در ارتباط با تماس با مواد شيميايي مي باشد ذيلا ًقيد گرديده اين اقدامات ازاهميت فوق العاده اي برخوردارمي باشد زيرا دربعضي حالات تصميماتي كه درچند دقيقه اول اتخاذ مي شوند مي توانند ميزان شدت جراحات وارده را تعيين نمايند.
انجام كمكهاي اوليه براي اغلب مواد شيميايي را قبل ازبروزعلائم وهرچه سريع تربعدازدرمعرض قرارگرفتن با مواد بايستي شروع كرد.
1- تماس با پوست
ترشيحات مواد شيميايي روي پوست خيلي معمول بوده وممكن است باعث تحريك ويا سوختگي شيميايي همراه با خورندگي وتاول باشد.
سوختگي شيميايي مشابه سوختگي هاي ناشي ازآتش والكتريسته مي باشد بعضي ازمواد شيميايي ممكن است ازطريق پوست جذب شده باعث بروزعلائم عمومي مسموميت همانند تهوع، استفراغ ويا بيهوشي گردند.
سوختگي ها باعث قرمزي ودرد درناحيه تماس با مواد مي شوند كه درحالات تاخيردرانجام كمكهاي اوليه سوختگي هاي مواد شيميايي باعث مصدوميت هاي شديد مي گردد. درصورت تماس پوست با مواد شيميايي اقدامات زيررا سريعا ً انجام دهيد:
الف- سريعاً لبا سها ومواد شيميايي موجود درروي آنها راازبدن دوركنيد.
لبا سها را بايستي با مراقبت كامل ازبدن مصدوميني كه سوخته شده ويا مورد يخ زدگي واقع شده اند خارج نمود.
هرگزسعي نكنيد لباسهايي را كه به سطح پوست چسبيده اند برداريد به جاي آن نيست به بريدن قسمت هايي ازلباس كه دراطراف محل چسبند گي قراردارند اقدام نماييد.
ب- ناحيه آسيب ديده را باآب جاري فراوان حداقل براي مدت 10دقيقه به شوئيد.
بعضي ازمواد شيميايي به تنهايي با آب تميزنمي گردند. لازم است كه ناحيه مورد نظررا با آب وصابون شسته سپس به شستشوبا آب جاري فراوان حداقل به مدت 10دقيقه اقدام شود. درصورتي كه صابون دردسترس نيست به هيچ وجه تامل نكرده وباآب تنها شستشوراانجام دهيد.
بعضي ازمواد شيميايي دراثرواكنش با آب توليد سوختگي هاي شديد پوستي مي كنند دراين حالت با يستي مانند قبل با استفاده ازآب فراوان نسبت به برطرف نمودن آن ماده شيميايي اقدام شود.
ج- اگرپس ازشستشوباآب به مدت 10 دقيقه مقاديرمشهودي ازمواد شيميايي هنوز برروي پوست باقي مانده روش ذكرشده را مجدداً تكراركرده تا كليد مواد شيميايي برطرف گردند.
د- درصورتي كه سوختيگي شديدي رخ باشد وسطح پوست راازبين برده باشد سطح سوخته شده را با يك پارچه بدون پرزخشك وتميزبپوشانيد.
ه- هيچ گونه پماد يا لوسيون استفاده نكنيد.
و- اگرهرگونه عوارض ديگري مشاهده شد فوراً مصدوم را به بيمارستان انتقال دهيد.
2- تماس با چشم
چشم داراي ساختمان ظريف وحساس است كه مواد شيميايي خورنده و سمي خيلي سريع روي آن اثرگذاشته وباعث كوري موقت يا دائمي مي گردد. دراين كونه مواد سرعت درمعالجات اوليه واضطراري حياتي است.
الف- مواد شيميايي با يستي فوراً به وسيله آب شستشو شوند.
راه ديگربا استفاده ازآب فراوان ازطريق شيلنگ آب يا چشم شويهاي مخصوص كه براي اين منظوردرنظرگرفته شده اندمي باشد. سعي كنيد درهنگام ريختن آب پلكها كاملاً بازوبوسيله انگشتها بازنگه داشته شوند.
مراقب باشيد مواد شيميايي دراثرشستشوازيك چشم به چشم ديگر وارد نشوند. حداقل به مدت 10دقيقه با آب فراوان چشمها را بشوئيد.
ب- فوراً مصدوم را براي آزمايشات لازم ومعالجه پزشكي به بيمارستان انتقال دهيد.
3- بلعيدن مواد شيميايي
وقتي كه مواد شيميايي خطر ناك خورده شوند ازطريق معده جذب ووارد جريان خون مي گردد كه باعث بروزعلائم مسموميت دربدن مي گردد. اگراين مواد شيميايي خورنده ساده باشند باعث سوختگي موضعي دردهان ومجراي گوارشي، ناي ومعده مي گردد. اغلب مواد شيميايي هم سمي بودن وهم خورنده مي باشند كه براي معالجه اضطراري كمكهاي اوليه بايستي اجرا گردد.
الف- هركزمصدوم را واداربه استفراغ نكنيد.
ب- درصورتي كه مصدوم هوشيارمي باشدازاوخواسته شود تا چشمهايش را بازنموده يا صحبت كند ودرصورتي كه نمي تواند عكس العمل نشان دهد سعي كنيد با فشاردادن تاندون بالاي پاشنه يا Achilastetenon) )نسبت به هوشياربودن مصدوم هوشيارنمي باشد.
ج- درصورتي كه مصدوم هوشيارنباشد.
- هيچ چيزازطريق دهان به اوداده نشود.
- مصدوم را درحالت بخود آئي (Recovery)
- تنفس وضربان قلب مصدوم را چك كرده ودرصورت لزوم تنفس مصنوعي يا شوك قلبي داده شود.
د- درصورتي كه مصدوم هوشيارباشد:
- به اندازه دوليوان آب (حدود نيم ليتر) به مصدوم داده شود تا آن را فوراً بنوشيد.
- درصورتي كه ماده شيميايي بلعيده شده خورنده باشدهرده دقيقه به اندازه يك فنجان سرپرآب به مصدوم داده شود.
- سعي نكنيد مصدود استفراغ كند.
ه- فوراً مصدوم را به بيمارستان انتقال دهيد.
4- استنشاق مواد شيميايي
اشتنشاق مواد شيميايي معمول ترين وبسيارشديدترين نوع مسموميت مي باشد زيرا كازها وبخارات خطرناك خيلي سريع ازطريق ششها جذب شده ووارد جريان خون مي گردد وعلائم ديگررا دربدن ظاهرمي نمايد دراين گونه مواقع ضمن انجام كمكهاي اوليه زيربايستي مصدوم راهرچه سريع تربه بيمارستان انتقال داد.
الف- مصدوم را ازمنطقه خارج نموده و ليكن مراقبتهاي لازم به عمل آيد كه نجات دهندگان نيزخود دچارحادثه منطقه آلوده مستقرشود تا درصورتي لزوم نسبت به درخواست كمك اقدام نمايد. ونفرديگربا وسايل كافي وارد منطقه شده تا مصدوم را به محل امن انتقال دهد.
ب- بررسي كنيد كه آيا مصدوم ازهوشياري برخوردارمي باشد يا نه اين كار را مي توانيد به طريقي كه درقسمت بلعيدن مواد شيميايي ذكرگرديد انجام دهد.
ج- درصورتي كه مصدوم هوشيارنباشد:
- هيچ چيزي ازطريق دهان به اوداده نشود.
- تنفس وضربان قلب مصدوم را چك كرده ودرصورت لزوم تنفس مصنوعي يا شوك قلبي داده شود.
- اگرتنفس وضربان قلب به صورت طبيعي بودمصدوم را درحالت راحت قرار دهيد.
د- درصورتي كه مصدوم هوشيارباشد:
اورا درحالت نشسته و به صورت راحت قرار دهيد. به هيچ وجه اجازه فعاليت و حركت به مصدوم داده نشود. درصورتي كه تنفس وي به صورت سريع ومنقطع باشد اورا بايد به حالت نشسته قراردهيد ودرصورت دردسترس بودن نسبت به دادن اكسيژن اقدام نماييد.
ه- مصدوم را فوراً به بيمارستان منتقل نماييد.
5- مصدوم بي هوش
مصدوميني كه به علت مسموميت بيهوش شده اند را با يستي بروش تجديدحيات ياري كرد.
=Aبازكردن مسير تنفسي ((AIRWAY
=Bدميدن هواي تنفسي (BREATING)
=C برقراري گردش خون(CIRCULATION)
=A بازكردن مسيرتنفس
مهمترين عمل براي ياري دادن به مصدوم به روش فوق باز نمودن مسير تنفس وي مي باشد. در صورتي كه هرگونه ماده خارجي يا مواد حاصل ازاستفراغ در گلوودهان مصدوم مي باشد بوسيله انگشت خود كه پارچه اي بدورآن پيچيده ايد نسبت به تميزكردن مسيرتنفسي اقدام كنيد.
زبان شخص مصدوم معمولا ًيكي ازمهمترين عوامل جلو گيري كننده ازعبور هواي تنفسي مي باشد زيرا زبان به فك پاييني چسبيده است لذا سعي كنيد سررا به طرف بالا فشاردهيد تا زبان آزاد شده ومسيرتنفسي بازشود
بهترين روش بدين صورت است كه سرمصدوم را به طرف عقب نگه داشته ويك دست خود را برپيشاني وي قرارداده وبادست ديگرفك پايين اورا بازنماييد آنگاه با استفاده ازبالش يا حوله اي كه درزيرگردن مصدوم (نه زير سر) قرارمي دهيد وضعيت اورا تثبيت كنيد.
وضعيت به خود آيي:
درصورتي كه مصدوم نفس مي كشد وضربان قلب نيزدارد وليكن بيهوش مي باشد با يستي اورا مطابق وضعيت به خود آيي دراين حالت علاوه براينكه زبان قادر نيست مانعي براي مسيرتنفسي باشدازاستنشاق مواد حاصل ازاستفراغ نيز جلو گيري به عمل مي آيد.
نكات مهمي كه نبايد دراين وضعيت فراموش كردعبارتند از:
الف- بالش يا چيزهايي شبيه آن درزيرسرمصدوم قرارندهيد.
ب- جهت بازنگه داشتن مسيرتنفسي به وسيله كشيدن چانه وراست كردن گردن اقدام كنيد.
ج- صورت مصدوم را به طرف شانه اي كه دروضعيت بالاتري مي باشد قرار دهيد مثلا ًبه طرف شانه راست مصدوم.
د- مصدوم را به پهلوبه خوابانيد(نه برروي شكم ومعده)
ه- مطمئن شويد كه هيچ چيزي ازجمله دندانهاي مصنوعي دردهان مصدوم نباشد تا نتواند مانعي براي مسيرتنفسي ايجاد نمايد.
و- لباسهاي تنگ ازجمله يقه وكمربند را شل كرده ودرصورتي كه مصدوم عينك برچشم داردآنرا برداريد.
ز- مصدوم را با پتوي سبك گرم ونموده تا درجه حرارت بدن وي به حد طبيعي برسد.
=B دميدن هواي تنفسي
هنگامي كه مسير تنفس ودهان مصدوم را بازنگه داشته ايد نجات دهنده بايستي گوش خودرا بالاي بيني ودهان مصدوم قرارداده وبه طرف قفسه سينه ومعده وي نگاه كند.
بنا براين شخص نجات دهنده با يستي به قفسه سينه مصدوم نگاه كرده و دقت كند كه قفسه سينه وي مرتباًبالا وپايين برود وسپس به دقت گوش كند تا صداي خروج هوا دربازدم مصدوم را بشنود وآنگاه جريان عبورهوارا برروي صورت وي احساس نماييد.
دقت كنيد درموقعي ممكن است حركت قفسه سينه مشاهده شود حتي اگرمسير تنفسي كاملا ًمسدود شده باشد دراين حالت فقط نيازبه بازكردن مسير تنفس مصدوم مي باشد تا تنفس طبيعي وي ايجاد كند.
درصورتي كه مصدوم نفس نمي كشد تنفس مصنوعي را شروع كنيد.جهت اين كار مي توان ازروش دهان به دهان يا دهان به بيني جهت تجديد حيات استفاده كرد.
به هرحال اين روش موثرترين راه براي برقراري تنفس مجدد دربيمارمي باشد اگرچه روش دهان به دهان ارجح مي باشدوليكن دربعضي حالات مثلا ً مواقعي كه اطراف دهان يا چانه مصدوم سوخته شده بايستي ازروش دهان به بيني يا ماسكهاي مخصوص استفاده شود.
توجه: اگرمصدوم به وسيله سيانيد يا سولفيد هيدروژن مسموم شده باشد نجات دهنده نبايستي به هيچ وجه ازروش دهان به دهان ويا دهان به بيني جهت تنفس مصنوعي وي استفاده نمايد زيرا احتمال مسموميت شخص نجات دهنده ازطريق هواي بازدم مصدوم وجود دارد.
روش تنفس مصنوعي دهان به دهان
الف- شخص نجات جلو گيري شود.
